Yarın ekim ayına giriyoruz. Yazdan kalma sıcak günler geride kalırken ekimin ilk haftası serin ve yağışlı geçiyor. Çiftçi için bu hem fırsat hem risk demek: toprak su alıyor, ama kurutulmayı bekleyen ürünler, açıkta duran hasat ve yeni ekilecek tarlalar da hava durumuna bağlı. Aşağıda önümüzdeki günlerin tahminini ve ekim ayının genel iklim seyrini tarla, bahçe ve ağıl açısından ele aldık. Editörümüz Nilgün Ak'ın sizler için hazırladığı tarımsal hava durumu raporunu sunuyoruz.
Önümüzdeki Günlerde Hava Nasıl Olacak?
Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün değerlendirmesine göre serin ve yağışlı hava dalgası 30 Eylül – 6 Ekim arasında etkisini sürdürecek. Marmara, İç Anadolu, Karadeniz ve Doğu Anadolu'da sıcaklıkların ekim ortalamasının 5 ila 8 derece altında kalması bekleniyor; Ege ve Akdeniz kıyılarında bu fark 2 ila 4 derece civarında.
Yağışların en çok görüleceği yerler: Doğu Karadeniz kıyıları, Batı Karadeniz ve İç Anadolu'nun kuzeyi öne çıkıyor. Rize, Artvin, Zonguldak ve Kastamonu çevrelerinde kuvvetli sağanak riski var. Meteoroloji bu süreçte aralarında İstanbul'un da bulunduğu 20 il için sarı kodlu uyarı yayımladı.
Cumartesi günü batı ve iç kesimlerde hava açarken doğu bölgelerinde sağanak ve gök gürültülü yağış bekleniyor. Yağışların hafta sonu ve haftabaşında Akdeniz, Karadeniz, Doğu ve Güneydoğu Anadolu ile İç Anadolu'nun bazı yerlerinde süreceği tahmin ediliyor. Rüzgâr da göz ardı edilmemeli: Çanakkale çevresinde saatte 30-32 kilometreyi bulan esintiler öngörülüyor.
Gece donu uyarısı: Gece yağışın kesilip bulutlar dağıldığında soğuma hızlanacak; Ankara'da vadi tabanlarında sıcaklık 4 dereceye kadar inebilir. Doğu Anadolu'da Kars ve Erzurum'da gece değerlerinin 0 dereceye yaklaşması bekleniyor. Yani çukur araziler, vadi tabanları ve yüksek rakımlı köyler için ilk don uyarısı verilmiş sayılır.
Ekim Ayının İklim Karakteri
Ekim, Türkiye'de yazdan kışa geçişin en hareketli ayıdır. Gündüzler hâlâ ılık olabilir, geceler ise hızla soğur. Aradaki fark büyüdükçe iç bölgelerde çiğ, sis ve hafif don görülür. Yağışlar genellikle sağanak biçiminde gelir ve Karadeniz kıyıları yılın en yağışlı dönemlerinden birine girer. Akdeniz ve Ege'de ilk sonbahar yağmurları toprağı canlandırır, ama bu yağışlar yerel ve bazen sert olabilir. İç Anadolu ve Doğu Anadolu'da ise gece-gündüz farkı en belirgin haline gelir.
Tarım Ürünlerine Göre Tarımsal Değerlendirme
Hububat ekimi yapacak çiftçiler
Buğday ve arpa ekim dönemi yaklaşıyor. Yağışlı günlerde toprak fazla ıslakken tohum atmak, tohum yatağını bozar ve çıkışı zayıflatır. Tarlaya girilecek kadar çabuk kuruyan yerlerde, yağışlar arasındaki açık günlerde işe başlamak daha sağlıklı. Toprak nemi yeterliyse acele etmek yerine hava açtıktan sonra ekim yapmak ve mümkünse sertifikalı tohum kullanmak verimi korur.
Hasat ve kurutma dönemindekiler
Mısır, ayçiçeği, pamuk ve kuru meyve hasadı yapan çiftçiler için asıl sorun nem. Hasat edilen ürünün açıkta ve örtüsüz beklemesi küflenmeye kapı açar. Yağış kesildiği anda hasadı hızlandırmak, ürünü kapalı ve havadar bir yerde depolamak gerekiyor. Kurutma alanında serili duran ürünleri sağanak öncesi toplamak için son günlerdeki uyarıları takip etmek işe yarar.
Bağ, bahçe ve zeytinlik
Serin ve nemli hava mantar hastalıklarını tetikler. Zeytinlerde göz lekesi, bağlarda ve meyve bahçelerinde çürüklük riski artar. Zeytin hasadına hazırlanan üreticiler ağaç altlarını temizleyip ağ ve sandık hazırlığını yağıştan önce tamamlamalı. Don riski taşıyan yüksek ve çukur bahçelerde ise genç fidanların gövdesini korumak, kışlık sebze fidelerini geceleri örtmek iyi bir önlem.
Sebze üreticileri ve seracılar
Gündüz ile gece arasındaki sıcaklık farkı seralarda nem birikmesine yol açar. Sabahları havalandırma yapmak hem hastalık riskini azaltır hem de bitki stresini düşürür. Açıkta yetişen sebzelerde gece donu öncesi hasat edilebilecek olanları toplamak daha güvenli.
Hayvancılık ve arıcılık
Soğuk, rüzgâr ve yağış birleşince hayvanlarda üşüme ve solunum sorunları artar. Ağılların çatısını ve zeminini kışa hazırlamak, yatak malzemesini kuru tutmak ve kaba yem stokunu şimdiden tamamlamak sonradan zorlanmamak için önemli. Arıcılar kovanları rüzgâr almayan, güneşe dönük bir yerde tutmalı; kışlatma öncesi kovan kontrolünü havanın açtığı günlere bırakmalı.
Bu Hafta Yapılacaklar
- Hasat edilen ürünleri yağıştan önce kapalı alana alın.
- Toprak fazla ıslaksa ekimi geciktirin, hava açınca başlayın.
- Don riski taşıyan bölgelerde genç fidan ve fideleri geceleri koruyun.
- Kuvvetli rüzgârın olduğu günlerde ilaçlama ve serada havalandırma zamanlamasına dikkat edin.
- Ağıl ve depoları kış öncesi gözden geçirin.
Yarın ekim ayının ilk günü. içerisinde bulunduğumuz hafta serin ve sulu geçiyor. Havarapor.com sitemizin köy hava durumu sayfalarına da bakarsanız hemen hemen tüm köy ve kasabalarda günlük ortalama sıcaklıklar mevsim normallerinin oldukça altında seyrediyor. Aslında bu durum, sonbahar ekimi için toprağa umut veren bir başlangıç olabilir, ama hasat ve don konusunda dikkatli olmayı gerektiriyor. Hava tahminleri gün içinde değişebildiğinden, ilinizin güncel uyarılarını Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve Havarpor.com üzerinden düzenli kontrol etmenizi öneririz. Köyünüzün güncel hava durumu ve tarımsal uyarılar için sitemizi takip etmeye devam edin.